Odzyskiwanie
Koszty odzyskiwania należności, które możesz doliczyć dłużnikowi
Krótka odpowiedź
W transakcjach handlowych wierzycielowi przysługuje od dłużnika rekompensata za koszty odzyskiwania należności w wysokości 40, 70 albo 100 euro, bez wezwania, a ponad nią zwrot uzasadnionych kosztów wyższych (art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom). Koszty sądowe i koszty zastępstwa procesowego rozlicza osobno sąd w wyroku.
Stan prawny i stopy na 17 października 2026. Informacja ogólna, nie porada prawna w konkretnej sprawie.
Policz rekompensatę i odsetki
- Stopy z obwieszczeń dla całego okresu
- Rekompensata według kursu NBP
- Termin przedawnienia od razu w wyniku
Kiedy należy się rekompensata
Rekompensata wynika z ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Dotyczy transakcji handlowych, czyli umów, w których obie strony działają jako przedsiębiorcy albo podmioty publiczne, a przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub usługi. Konsument nie płaci rekompensaty.
Prawo do rekompensaty powstaje razem z prawem do odsetek za opóźnienie w transakcji handlowej, czyli dzień po terminie płatności. Nie trzeba wysyłać wezwania ani wykazywać, że jakiekolwiek koszty rzeczywiście poniesiono. Wystarczy, że dłużnik zapłacił po terminie albo nie zapłacił wcale. Rekompensata należy się nawet wtedy, gdy faktura była spóźniona o jeden dzień.
Rekompensata przysługuje od transakcji handlowej (art. 10 ust. 3). Gdy każda faktura dotyczy odrębnej dostawy albo zlecenia, w praktyce liczy się ją od każdej faktury. Roszczenia o rekompensatę nie można zbyć (art. 10 ust. 4), co ma znaczenie przy sprzedaży długu.
Wysokość rekompensaty 40, 70 i 100 euro
| Wartość świadczenia | Rekompensata |
|---|---|
| do 5 000 zł | 40 euro |
| powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł | 70 euro |
| od 50 000 zł | 100 euro |
Kwotę w euro przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Kurs sprawdzisz w archiwum tabel na nbp.pl.
Przykład. Faktura na 3 800 zł wymagalna w kwietniu, a średni kurs euro z ostatniego dnia roboczego marca wynosi 4,25 zł. Rekompensata to 40 euro × 4,25 zł = 170 zł. Dla własnych faktur kwotę policzy kalkulator rekompensaty 40 euro, który sam pobiera właściwy kurs.
Zwrot kosztów wyższych niż rekompensata
Artykuł 10 ust. 2 ustawy daje wierzycielowi prawo do zwrotu poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających kwotę rekompensaty, w uzasadnionej wysokości. Chodzi o realne wydatki, na przykład wynagrodzenie zewnętrznej firmy za czynności pozasądowe albo koszt przygotowania pism przez prawnika przed procesem.
Takie koszty trzeba wykazać: umową, fakturą, dowodem zapłaty i opisem wykonanych czynności. Sąd ocenia, czy były uzasadnione w stosunku do kwoty długu. Zwykle nie zaakceptuje opłaty wyższej niż sam dług ani kosztów czynności, które niczego nie wniosły.
Z art. 10 nie da się dochodzić tych samych kosztów dwa razy. Koszty zastępstwa w procesie sądowym są rozliczane według Kodeksu postępowania cywilnego, a nie jako koszty odzyskiwania należności.
Koszty sądowe w sprawie o zapłatę
Powód płaci opłatę od pozwu. W sprawach majątkowych do 20 000 zł opłata jest stała i zależy od wartości sporu, powyżej 20 000 zł wynosi 5 procent wartości, nie więcej niż 100 000 zł. W postępowaniu nakazowym i w EPU pobiera się jedną czwartą tej opłaty, nie mniej niż 30 zł.
| Wartość sporu | Opłata zwykła | Opłata w EPU |
|---|---|---|
| do 500 zł | 30 zł | 30 zł |
| 500 do 1 500 zł | 100 zł | 30 zł |
| 1 500 do 4 000 zł | 200 zł | 50 zł |
| 4 000 do 7 500 zł | 400 zł | 100 zł |
| 7 500 do 10 000 zł | 500 zł | 125 zł |
| 10 000 do 15 000 zł | 750 zł | 188 zł |
| 15 000 do 20 000 zł | 1 000 zł | 250 zł |
| powyżej 20 000 zł | 5 % wartości | 1,25 % wartości |
Dolna granica każdego przedziału należy do przedziału niższego, a końcówkę opłaty zaokrągla się w górę do pełnego złotego. Do opłat dochodzi opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Przegrany dłużnik zwraca wygranemu wierzycielowi koszty procesu, czyli opłatę i koszty zastępstwa w wysokości wynikającej ze stawek minimalnych dla adwokatów i radców prawnych.
Kiedy kosztów nie warto dochodzić
Rekompensatę warto doliczać zawsze, bo nic nie kosztuje i wynika wprost z ustawy. Z rozsądkiem trzeba podchodzić do kosztów ponad rekompensatę. Jeśli klient zapłacił z kilkudniowym opóźnieniem i chcesz dalej z nim pracować, nota na samą rekompensatę i odsetki zwykle wystarczy.
Nie dochodzi się też kosztów, których nie da się udokumentować, na przykład czasu własnych pracowników bez żadnej ewidencji. Przy dłużniku bez majątku nawet zasądzone koszty mogą okazać się nie do odzyskania, więc warto zestawić kwotę długu z ryzykiem. Pełną ścieżkę działań opisujemy w tekście jak odzyskać dług od firmy.
Jak doliczyć koszty w praktyce
Rekompensatę i odsetki wpisz do noty odsetkowej albo do przedsądowego wezwania, każdą fakturę w osobnym wierszu. W pozwie rekompensatę dochodzisz jako osobną kwotę obok należności głównej, z odsetkami od dnia wymagalności rekompensaty. Ułatwia to wzór nota odsetkowa, który ma pola na odsetki i rekompensatę dla wielu faktur.
Podstawa prawna
- art. 4, 7, 8 i 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
- art. 13, 19 i 21 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
- art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego
Pytania i odpowiedzi
01 Czy rekompensata 40 euro należy się od każdej faktury?
Przysługuje od każdej transakcji handlowej. Gdy każda faktura dotyczy odrębnej dostawy, w praktyce wierzyciel nalicza ją od każdej faktury.
02 Czy trzeba wezwać dłużnika do zapłaty rekompensaty?
Nie. Rekompensata należy się bez wezwania, od dnia, w którym powstało prawo do odsetek za opóźnienie.
03 Czy konsument płaci rekompensatę 40 euro?
Nie. Ustawa dotyczy wyłącznie transakcji handlowych między przedsiębiorcami lub z udziałem podmiotów publicznych.
04 Jaki kurs euro przyjąć do rekompensaty?
Średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym faktura stała się wymagalna.
05 Czy kupujący dług dostaje także rekompensatę?
Nie. Roszczenia o rekompensatę nie można zbyć, więc zostaje przy pierwotnym wierzycielu.
Czytaj dalej
Policz odsetki od faktury i pobierz gotowe pismo do dłużnika
Kalkulator liczy odsetki według tabeli stop, a nota, wezwanie i uznanie długu wypełniają się kwotami z obliczenia. Bez zakładania konta.