Przedawnienie długu z kalkulatorem terminu dla firm i konsumentów

Od 2018 r. koniec okresu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego). Wyjątek: termin krótszy niż dwa lata, na przykład roczny przy przewozie, kończy się w zwykłym dniu.

Przykład. Faktura za usługę doradczą miała termin płatności 10 maja 2023 r. Trzyletni termin upływa 10 maja 2026 r., ale przesuwa się na koniec roku. Dług przedawnia się z końcem 31 grudnia 2026 r.

W praktyce oznacza to, że długi z całego roku przedawniają się jednego dnia. Dla firmy z wieloma fakturami ostatni kwartał roku to czas na przegląd zaległości i decyzję, co trzeba skierować do sądu albo do czego uzyskać uznanie.

Bieg przedawnienia zaczyna się w dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 Kodeksu cywilnego). Przy fakturze to termin płatności. Jeśli wymagalność zależy od wezwania dłużnika, bieg zaczyna się od dnia, w którym roszczenie byłoby wymagalne, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika w najwcześniej możliwym terminie. Zwlekanie z wezwaniem nie wydłuża więc terminu.

Odsetki przedawniają się po 3 latach jako świadczenia okresowe, ale nie później niż należność główna.

Bieg przedawnienia przerywa (art. 123 Kodeksu cywilnego):

• każda czynność przed sądem albo komornikiem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia długu, na przykład pozew, wniosek o nakaz zapłaty w e-sądzie, wniosek o egzekucję,
• uznanie długu przez dłużnika, wyraźne (pisemne oświadczenie) albo dorozumiane (prośba o rozłożenie na raty, częściowa zapłata z powołaniem się na dług).

Po przerwaniu termin biegnie od nowa w całości (art. 124). Od 30 czerwca 2022 r. mediacja i zawezwanie do próby ugodowej nie przerywają biegu, tylko go zawieszają na czas trwania (art. 121 Kodeksu cywilnego). Po ich zakończeniu termin biegnie dalej, a nie od nowa. Samo wezwanie do zapłaty, mail ani telefon biegu nie przerywają. Wzór oświadczenia znajdziesz w dziale uznanie długu, a więcej o zasadach w poradniku przerwanie biegu przedawnienia.

Przedawniony dług nie znika. Dłużnik może go dobrowolnie spłacić, a wierzyciel może go przyjąć i nie musi zwracać. Zmienia się to, że dłużnik może odmówić zapłaty, powołując się na przedawnienie.

• Dłużnik firma. Sąd uwzględni przedawnienie tylko wtedy, gdy dłużnik podniesie zarzut. Jeśli tego nie zrobi, sąd może zasądzić przedawniony dług.
• Dłużnik konsument. Sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu, nawet bez zarzutu (art. 117 § 2 z indeksem 1 Kodeksu cywilnego). Tylko w wyjątkowych przypadkach, ze względów słuszności, może nie uwzględnić upływu terminu (art. 117 z indeksem 1).

Sprzedaż długu nie zatrzymuje ani nie wydłuża biegu przedawnienia. Nabywca przejmuje dług w takim stanie, w jakim jest.

Najprostszy sposób to prowadzić rejestr zaległych faktur z datą przedawnienia przy każdej pozycji. Wtedy widać z wyprzedzeniem, które długi trzeba skierować do sądu przed końcem roku. Datę przedawnienia każdej pozycji policzysz w kalkulatorze na tej stronie. Szczegóły znajdziesz na stronie odzyskiwanie należności.

Jeśli termin jest blisko, a dłużnik nie chce podpisać uznania, najszybszą czynnością przed sądem jest zwykle pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym albo zwykły pozew o zapłatę.