Odsetki od odsetek według art. 482 Kodeksu cywilnego

Odsetki zaległe to odsetki już wymagalne i niezapłacone. Najczęściej powstają w dwóch sytuacjach. W pierwszej dłużnik płaci fakturę po terminie, ale nie płaci odsetek za opóźnienie. Od dnia zapłaty długu głównego kwota odsetek jest już stała i zaległa. W drugiej dług główny nadal nie jest zapłacony, a odsetki narosłe do określonego dnia są wymagalne i nieuregulowane.

Same odsetki za opóźnienie liczy się według rodzaju długu. Między firmami są to odsetki w transakcjach handlowych (w drugim półroczu 2026 r. 13,75 procent rocznie), w innych sprawach odsetki ustawowe za opóźnienie (od 5 marca 2026 r. 9,25 procent). Kwoty policzysz na stronie odsetki ustawowe za opóźnienie albo w kalkulatorze dla transakcji handlowych.

Najprostsza droga do odsetek od odsetek to pozew, w którym wierzyciel żąda zaległych odsetek jako osobnej, skapitalizowanej kwoty, a od niej odsetek za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu. Liczy się dzień wytoczenia powództwa o odsetki, czyli dzień złożenia pozwu w sądzie albo w e-Sądzie.

Typowe żądanie wygląda tak: kwota główna z odsetkami od dnia wymagalności do dnia zapłaty, a osobno skapitalizowane odsetki zaległe za okres do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu z odsetkami od dnia wniesienia pozwu. Taka konstrukcja jest szczególnie przydatna, gdy dług główny został już zapłacony, a sporne zostały wyłącznie odsetki.

Pozew o same odsetki to zwykły pozew o zapłatę. Można go złożyć w EPU, jeśli roszczenie stało się wymagalne w ciągu trzech lat przed wniesieniem pozwu. Więcej o tej drodze w tekście EPU elektroniczne postępowanie upominawcze.

Drugi wyjątek to zgoda stron. Musi zostać wyrażona po powstaniu zaległości, a nie z góry, w umowie podpisanej przed opóźnieniem. Klauzula w ogólnych warunkach typu „odsetki dolicza się co miesiąc do kapitału” zawarta na starcie współpracy nie spełnia tego warunku.

W praktyce taka zgoda pojawia się w ugodzie. Strony ustalają, że zaległe odsetki do określonego dnia powiększają kwotę długu, a od nowej sumy biegną dalsze odsetki. Dobrze, jeśli ugoda jest połączona z uznaniem długu, bo wtedy przy okazji przerywa też bieg przedawnienia. Pamiętaj o odsetkach maksymalnych: łączne odsetki nie mogą przekroczyć limitu z art. 481 § 2¹ KC (od 5 marca 2026 r. 18,50 procent rocznie dla odsetek za opóźnienie), co sprawdzisz na stronie odsetki maksymalne.

Nota odsetkowa to dokument księgowy, w którym wierzyciel wylicza odsetki za opóźnienie od konkretnej faktury i wzywa do ich zapłaty. Jest bardzo przydatna, bo zamyka wyliczenie w jednej kwocie, ustala dzień, od którego odsetki są zaległe, i stanowi dowód w pozwie.

Sama nota nie daje jednak prawa do odsetek od odsetek. Nie jest ani pozwem, ani zgodą dłużnika na doliczenie odsetek do długu. Brak reakcji dłużnika na notę nic tu nie zmienia. Nota służy jako podstawa wyliczenia odsetek zaległych, które potem dochodzi się w pozwie, i od tej chwili biegną od nich odsetki. Pismo przygotujesz według wzoru nota odsetkowa.

Przykład. Faktura między firmami na 20 000 zł, termin płatności 16 stycznia 2026 r., zapłata 16 marca 2026 r. Opóźnienie liczy się od 17 stycznia do 16 marca włącznie, czyli 59 dni. Stopa w transakcjach handlowych w pierwszym półroczu 2026 r. to 14,00 procent.

Do odsetek od odsetek przyjęliśmy ostrożnie odsetki ustawowe za opóźnienie. Kwota jest niewielka przy jednej fakturze, ale przy wielu fakturach i dłuższym czasie robi różnicę. Pozew trzeba złożyć w terminie przedawnienia odsetek, które jako świadczenie okresowe przedawniają się po trzech latach.