Przedawnienie
Po ilu latach przedawnia się dług w zależności od rodzaju roszczenia
Krótka odpowiedź
Dług przedawnia się zwykle po 6 latach, a roszczenia związane z działalnością gospodarczą i świadczenia okresowe po 3 latach, przy czym koniec terminu przypada na 31 grudnia. Krótsze terminy mają m.in. sprzedaż w ramach działalności i umowa o dzieło (2 lata), a dług stwierdzony prawomocnym wyrokiem przedawnia się po 6 latach.
Stan prawny i stopy na 17 października 2026. Informacja ogólna, nie porada prawna w konkretnej sprawie.
Policz termin przedawnienia
Podstawowe terminy przedawnienia w Kodeksie cywilnym
Ogólna zasada stoi w art. 118 Kodeksu cywilnego. Jeżeli przepis szczególny nie mówi inaczej, roszczenie majątkowe przedawnia się po sześciu latach. Dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz, raty, odsetki) oraz dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin wynosi trzy lata.
Te dwie liczby pokrywają większość spraw firm. Faktura wystawiona przez przedsiębiorcę innemu przedsiębiorcy to zwykle roszczenie związane z działalnością, więc przedawnia się po trzech latach. Dług osoby prywatnej wobec innej osoby prywatnej, na przykład z pożyczki, przedawnia się po sześciu latach. Gdy firma dochodzi zapłaty od konsumenta, roszczenie firmy jest związane z jej działalnością, więc co do zasady także tu obowiązują trzy lata.
Przepisy szczególne zmieniają te terminy w kilku ważnych miejscach. Najczęściej spotkasz sprzedaż w zakresie działalności przedsiębiorstwa (art. 554 KC, 2 lata), umowę o dzieło (art. 646 KC, 2 lata od oddania dzieła) i wynagrodzenie za pracę (art. 291 Kodeksu pracy, 3 lata). Szerzej o samym mechanizmie piszemy na stronie przedawnienie długu.
Tabela terminów przedawnienia najczęstszych długów
| Rodzaj roszczenia | Termin | Podstawa | Koniec roku |
|---|---|---|---|
| Ogólny termin, np. pożyczka między osobami prywatnymi | 6 lat | art. 118 KC | tak |
| Roszczenie związane z działalnością gospodarczą | 3 lata | art. 118 KC | tak |
| Faktura za usługę między firmami | 3 lata | art. 118 KC | tak |
| Sprzedaż w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy | 2 lata | art. 554 KC | tak, według przeważającej praktyki |
| Umowa o dzieło | 2 lata od oddania dzieła | art. 646 KC | sporne, licz ostrożnie |
| Czynsz najmu i inne świadczenia okresowe | 3 lata | art. 118 KC | tak |
| Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub nakazem | 6 lat | art. 125 KC | sporne, licz ostrożnie |
| Wynagrodzenie za pracę | 3 lata | art. 291 Kodeksu pracy | nie |
Kolumna „Koniec roku” mówi, czy termin kończy się 31 grudnia. Tam, gdzie pogląd nie jest jednolity, bezpieczniej przyjąć wcześniejszą datę i działać przed nią.
Zasada końca roku kalendarzowego
Od 9 lipca 2018 r. art. 118 KC zawiera zdanie, które bardzo ułatwia liczenie: koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Dług z faktury wymagalnej 15 marca nie przedawnia się więc 15 marca po trzech latach, tylko 31 grudnia tego roku.
Zasada nie działa wstecz na wszystko. Dla roszczeń, które przed 9 lipca 2018 r. nie były jeszcze przedawnione, ustawa zmieniająca zawiera przepisy przejściowe. Przy starych długach sprawdź, czy przypadkiem nie obowiązuje dawny, dłuższy termin dziesięcioletni albo inna data końcowa.
Część komentatorów stosuje regułę końca roku tylko do terminów z art. 118, a nie do terminów z przepisów szczególnych, takich jak art. 646 KC czy art. 125 KC. Skoro sprawa jest sporna, przy umowie o dzieło i przy wyroku planuj działania tak, jakby termin kończył się w dniu rocznicy.
Od kiedy liczyć termin przedawnienia
Bieg przedawnienia zaczyna się w dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 KC). Przy fakturze z terminem płatności jest to zwykle dzień po upływie terminu, czyli pierwszy dzień, w którym wierzyciel może skutecznie żądać zapłaty. Data wystawienia faktury ani data dostawy nie są tu rozstrzygające, chyba że strony nie ustaliły terminu.
Gdy termin płatności nie został ustalony, świadczenie staje się wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do zapłaty (art. 455 KC). Przepis art. 120 § 1 zdanie drugie dodaje jednak ważne zastrzeżenie: jeśli wymagalność zależy od czynności wierzyciela, bieg liczy się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel działał w najwcześniejszym możliwym terminie. Zwlekanie z wezwaniem nie przesuwa więc przedawnienia.
Każda rata, każdy miesięczny czynsz i każda faktura ma własną datę wymagalności, więc przedawnia się osobno. Odsetki za opóźnienie przedawniają się jako świadczenie okresowe, ale nie później niż dług główny.
Przykłady dat przedawnienia
Przykład 1. Faktura na 12 000 zł za usługę marketingową między dwiema firmami, termin płatności 14 marca 2024 r. Roszczenie staje się wymagalne 15 marca 2024 r., trzy lata mijają w marcu 2027 r., a po zastosowaniu zasady końca roku przedawnienie następuje z końcem dnia 31 grudnia 2027 r.
Przykład 2. Faktura za sprzedaż towaru w ramach działalności, wymagalna 3 września 2025 r. Termin dwuletni z art. 554 KC kończy się według przeważającej praktyki 31 grudnia 2027 r. Ostrożniej jest jednak wnieść pozew przed 3 września 2027 r.
Przykład 3. Pożyczka 8 000 zł między dwiema osobami prywatnymi, wymagalna 10 maja 2021 r. Sześć lat mija w maju 2027 r., więc przedawnienie następuje 31 grudnia 2027 r.
Przykład 4. Nakaz zapłaty uprawomocnił się 20 czerwca 2025 r. Sześcioletni termin z art. 125 KC biegnie od uprawomocnienia. Bezpieczna data do złożenia wniosku egzekucyjnego to 20 czerwca 2031 r. Każdy wniosek do komornika przerywa ten termin na nowo.
Daty dla własnych faktur policzysz w kalkulatorze na stronie przedawnienie faktury, który uwzględnia rodzaj roszczenia i koniec roku.
Czym różnią się skutki wobec konsumenta i przedsiębiorcy
Po upływie terminu dług nie znika. Zmienia się tylko to, czy dłużnik musi płacić. Przedsiębiorca, przeciwko któremu przedawnione roszczenie trafia do sądu, sam musi podnieść zarzut przedawnienia. Jeśli tego nie zrobi, sąd zasądzi kwotę.
Wobec konsumenta jest inaczej. Zgodnie z art. 117 § 2¹ KC po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przeciwko konsumentowi, a sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu. Tylko wyjątkowo, ze względów słuszności, sąd może nie uwzględnić upływu terminu (art. 117¹ KC).
Jak nie przegapić terminu
Najprostsza metoda to spis zaległych faktur z datą wymagalności i datą przedawnienia przy każdej pozycji. Rok przed końcem terminu warto mieć już decyzję: ugoda z uznaniem długu, pozew albo sprzedaż wierzytelności. Na trzy miesiące przed datą na decyzję jest za późno, bo sąd musi jeszcze dostać pozew, a pisma muszą zostać przygotowane.
Termin można przerwać. Najczęściej robi się to pozwem albo pisemnym uznaniem długu przez dłużnika (wzór znajdziesz na stronie uznanie długu). Datę przedawnienia każdej faktury policzysz w kalkulatorze przedawnienie faktury.
Podstawa prawna
- art. 117, 117¹, 118, 120 i 125 Kodeksu cywilnego
- art. 554 i 646 Kodeksu cywilnego
- art. 291 Kodeksu pracy
Pytania i odpowiedzi
01 Po ilu latach przedawnia się faktura między firmami?
Zwykle po 3 latach od dnia wymagalności, z końcem roku kalendarzowego. Przy sprzedaży towarów w ramach działalności sprzedawcy termin wynosi 2 lata (art. 554 KC).
02 Czy dług osoby prywatnej przedawnia się po 6 latach?
Tak, jeśli wierzycielem też jest osoba prywatna i nie ma przepisu szczególnego. Gdy wierzycielem jest firma, roszczenie zwykle wiąże się z jej działalnością i przedawnia się po 3 latach.
03 Czy przedawnienie zawsze kończy się 31 grudnia?
Dla terminów 6 i 3 lat z art. 118 KC tak. Dla terminów krótszych niż 2 lata nie, a przy terminach z przepisów szczególnych poglądy są podzielone, więc lepiej liczyć ostrożnie.
04 Ile lat ma wierzyciel na egzekucję wyroku?
Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub nakazem zapłaty przedawnia się po 6 latach (art. 125 KC). Każdy wniosek do komornika przerywa bieg tego terminu.
05 Czy przedawniony dług trzeba spłacić?
Dług nadal istnieje, ale dłużnik może odmówić zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. Jeśli zapłaci dobrowolnie, nie może potem żądać zwrotu pieniędzy.
Czytaj dalej
Policz odsetki od faktury i pobierz gotowe pismo do dłużnika
Kalkulator liczy odsetki według tabeli stop, a nota, wezwanie i uznanie długu wypełniają się kwotami z obliczenia. Bez zakładania konta.