Odzyskiwanie
Windykacja na koszt dłużnika i jakie koszty windykacji należności zapłaci dłużnik
Krótka odpowiedź
Windykacja na koszt dłużnika jest możliwa tylko częściowo i tylko między firmami. Dłużnik z mocy prawa płaci odsetki za opóźnienie i rekompensatę 40, 70 albo 100 euro od faktury, a wyższe koszty windykacji, na przykład prowizję windykatora, tylko wtedy, gdy są uzasadnione i udokumentowane. W praktyce te wyższe koszty odzyskasz zwykle dopiero w sądzie, gdzie przegrany dłużnik zwraca też opłatę od pozwu i koszty pełnomocnika.
Informacja ogólna, nie porada prawna w konkretnej sprawie.
Policz odsetki
- Stopy z obwieszczeń dla całego okresu
- Rekompensata według kursu NBP
- Termin przedawnienia od razu w wyniku
Czy windykacja na koszt dłużnika jest możliwa
Tak, ale nie w takim kształcie, jaki sugerują reklamy „windykacji bez kosztów”. Prawo daje wierzycielowi w transakcjach handlowych trzy narzędzia, które przerzucają koszty zwłoki na dłużnika: odsetki, ryczałtową rekompensatę i zwrot uzasadnionych kosztów odzyskiwania należności. Wszystkie trzy wynikają z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych i z Kodeksu cywilnego.
Odsetki i rekompensata należą się automatycznie, bez wykazywania jakichkolwiek wydatków. Zwrot kosztów ponad rekompensatę (art. 10 ust. 2 ustawy) to już roszczenie, które trzeba udowodnić: fakturą windykatora, umową, związkiem z opóźnieniem dłużnika. Dłużnik rzadko płaci taką notę dobrowolnie, więc o te pieniądze zwykle walczy się w pozwie.
Wobec konsumenta sytuacja jest inna. Rekompensata i zwrot kosztów windykacji z tej ustawy nie przysługują, a obciążanie konsumenta opłatami windykacyjnymi bez podstawy w umowie łatwo uznać za niedozwolone. Ten tekst dotyczy długów firm wobec firm.
Jakie koszty windykacji zapłaci dłużnik
| Pozycja | Podstawa | Czy trzeba wykazać koszt | Jak odzyskać |
|---|---|---|---|
| Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych | art. 7 i 8 ustawy, art. 481 KC | nie | nota odsetkowa, wezwanie, pozew |
| Rekompensata 40 euro (dług do 5 000 zł) | art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy | nie | nota, wezwanie, pozew |
| Rekompensata 70 euro (ponad 5 000 do 50 000 zł) | art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy | nie | nota, wezwanie, pozew |
| Rekompensata 100 euro (od 50 000 zł) | art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy | nie | nota, wezwanie, pozew |
| Koszty windykacji ponad rekompensatę (prowizja, opłaty) | art. 10 ust. 2 ustawy | tak, uzasadnione i udokumentowane | w praktyce pozew |
| Opłata sądowa, pełnomocnik, opłata skarbowa | art. 98 KPC | według norm | wyrok albo nakaz zapłaty |
| Koszty egzekucji komorniczej | ustawa o kosztach komorniczych | według ustawy | ściąga komornik |
Rekompensatę przelicza się na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Przy kursie około 4,25 zł za euro daje to mniej więcej 170, 300 albo 425 zł. Dokładną kwotę dla swojej faktury sprawdzisz na stronie rekompensata 40 euro od faktury.
Jak działa oferta windykacji bez kosztów dla wierzyciela
Firmy windykacyjne, które reklamują windykację na koszt dłużnika, zwykle działają w jednym z dwóch modeli. Warto wiedzieć, który podpisujesz, bo ryzyko rozkłada się w nich zupełnie inaczej.
Model 1, doliczenie do długu. Windykator wysyła dłużnikowi wezwanie na kwotę faktury powiększoną o swoje wynagrodzenie, nazwane kosztami windykacji. Jeśli dłużnik zapłaci całość, windykator zatrzymuje swoją część, a Ty dostajesz pełną fakturę. Jeśli zapłaci tylko należność główną, umowa decyduje, kto pokrywa różnicę. Często jest to wierzyciel, a wtedy „bez kosztów” zamienia się w zwykłą prowizję.
Model 2, faktura dla wierzyciela i nota dla dłużnika. Windykator po sukcesie wystawia Ci fakturę za usługę, a Ty obciążasz dłużnika notą na tę kwotę jako koszt odzyskiwania należności. Prawnie to najczystsza droga do art. 10 ust. 2, ale ryzyko, że dłużnik noty nie zapłaci, zostaje po Twojej stronie. Bez pozwu takiej noty nikt nie wyegzekwuje.
W obu modelach sąd może uznać, że prowizja windykatora była wyższa, niż wymagała sprawa. Sąd Najwyższy podkreślał, że nie każdy wydatek wierzyciela związany z dochodzeniem należności podlega zwrotowi, liczy się jego uzasadnienie i związek z opóźnieniem. Prowizja rzędu kilkudziesięciu procent od prostej faktury, którą dłużnik zapłacił po jednym telefonie, ma małe szanse.
Przykład na fakturze 24 000 zł
Hurtownia ma fakturę na 24 000 zł, 90 dni po terminie. Oddaje ją firmie windykacyjnej z prowizją 15 procent od odzyskanej kwoty, w modelu „na koszt dłużnika”. Dłużnik po dwóch wezwaniach płaci samą należność główną.
| Pozycja | Kwota | Kto ostatecznie płaci |
|---|---|---|
| Należność główna | 24 000 zł | dłużnik, zapłacił |
| Prowizja windykatora 15 procent | 3 600 zł | wierzyciel, jeśli umowa tak stanowi przy braku zapłaty kosztów przez dłużnika |
| Rekompensata 70 euro | około 300 zł | dłużnik, ale dopiero gdy ją wyegzekwujesz |
| Odsetki handlowe za 90 dni | według kalkulatora | dłużnik, jak wyżej |
| Zwrot prowizji ponad rekompensatę | około 3 300 zł | dłużnik tylko po wygranym pozwie, o ile sąd uzna kwotę za uzasadnioną |
Wniosek jest prosty: odsetki i rekompensatę dłużnik zapłaci najczęściej wtedy, gdy dostanie je czarno na białym w nocie i wezwaniu, jeszcze przed oddaniem sprawy windykatorowi. Odsetki dla konkretnych dat policzy kalkulator odsetek w transakcjach handlowych. Opłata od pozwu w postępowaniu upominawczym przy 24 000 zł to 300 zł (jedna czwarta z 5 procent), a przy wygranej wraca od dłużnika razem z kosztami pełnomocnika.
Jak samemu obciążyć dłużnika kosztami windykacji
- Nota odsetkowa z rekompensatą. Od dnia po terminie płatności możesz wystawić notę na odsetki i rekompensatę. To dokument księgowy bez VAT. Gotowy dokument przygotujesz według wzoru nota odsetkowa z rekompensatą.
- Przedsądowe wezwanie do zapłaty. Wpisz w nim należność główną, odsetki na dzień pisma i rekompensatę oraz termin 7 dni. Wzór przedsądowego wezwania do zapłaty liczy te kwoty automatycznie.
- Dokumentuj wydatki. Jeśli zlecasz windykację, zachowaj umowę, fakturę windykatora i dowód zapłaty. Bez nich nie ma mowy o zwrocie kosztów ponad rekompensatę.
- Pozew o zapłatę. W pozwie żądasz należności, odsetek, rekompensaty i kosztów procesu. Koszty ponad rekompensatę możesz dochodzić obok, z dowodami. Projekt przygotujesz według wzoru pozew o zapłatę w postępowaniu upominawczym.
- Egzekucja. Nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności oddajesz komornikowi, a opłata egzekucyjna co do zasady obciąża dłużnika.
Przy fakturach, które dłużnik nie kwestionuje, ta ścieżka często kończy się zapłatą już po nocie albo wezwaniu, bez prowizji dla kogokolwiek. Gdy dłużnik prosi o czas, zamiast pozwu wyślij mu propozycję ugody z harmonogramem rat, w której odsetki umarzasz tylko przy terminowej spłacie.
Pytania przed podpisaniem umowy na windykację na koszt dłużnika
- Kto płaci wynagrodzenie, jeśli dłużnik zapłaci tylko należność główną albo jej część?
- Czy prowizja liczy się od kwoty odzyskanej, czy od kwoty przekazanej, i czy obejmuje wpłaty, które dłużnik zrobi bezpośrednio do Ciebie?
- Czy firma prowadzi sprawę także w sądzie i u komornika, i kto wtedy płaci opłaty?
- Jaką kwotę „kosztów windykacji” firma doliczy dłużnikowi i czy da się ją obronić przed sądem jako uzasadnioną?
- Po ilu dniach od wpłaty dłużnika pieniądze trafią na Twoje konto?
- Czy możesz wycofać sprawę bez opłaty, jeśli dłużnik zaproponuje Ci raty?
Więcej o kryteriach wyboru windykatora i pułapkach w umowach piszemy w tekście skuteczna firma windykacyjna i jak ją wybrać, a pełne zestawienie stawek znajdziesz w artykule koszty windykacji należności.
Kiedy dłużnik nie pokryje kosztów windykacji
- Dłużnik jest konsumentem. Rekompensata i zwrot kosztów z ustawy o transakcjach handlowych go nie dotyczą.
- Koszty są nieproporcjonalne. Prowizja wyższa niż sama faktura albo opłaty za czynności, których nie było, sąd obetnie.
- Dług jest sporny. Jeśli dłużnik wygra spór o wykonanie umowy, to Ty zapłacisz jego koszty procesu.
- Roszczenie się przedawniło. Po zarzucie przedawnienia przepada i należność, i koszty. Termin sprawdzisz na stronie przedawnienie faktury.
- Dłużnik jest niewypłacalny. Wyrok na koszty nic nie da, gdy komornik nie znajdzie majątku. Dlatego szybkość działania jest ważniejsza niż wysokość doliczonych kosztów.
Podstawa prawna
- art. 7, art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
- art. 481 Kodeksu cywilnego
- art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego
- art. 13 i art. 19 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Pytania i odpowiedzi
01 Czy windykacja na koszt dłużnika jest legalna?
Tak, w transakcjach między firmami. Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych daje wierzycielowi rekompensatę 40, 70 albo 100 euro oraz zwrot uzasadnionych kosztów odzyskiwania należności ponad tę kwotę. Wobec konsumentów tych uprawnień nie ma.
02 Czy dłużnik musi zapłacić prowizję firmy windykacyjnej?
Tylko jeśli koszt jest uzasadniony, udokumentowany i wynika z jego opóźnienia (art. 10 ust. 2 ustawy). Dobrowolnie dłużnicy rzadko płacą takie noty, więc w praktyce zwrot prowizji uzyskuje się w pozwie, a sąd może obniżyć kwotę uznaną za zawyżoną.
03 Czy rekompensata 40 euro należy się bez wezwania do zapłaty?
Tak. Rekompensata przysługuje z mocy prawa od dnia, w którym wierzyciel nabył prawo do odsetek, bez wzywania dłużnika i bez wykazywania kosztów. Najlepiej doliczyć ją od razu do noty odsetkowej albo przedsądowego wezwania do zapłaty.
04 Czy można doliczyć koszty windykacji do faktury?
Nie fakturą, bo to nie jest sprzedaż towaru ani usługi. Koszty windykacji i rekompensatę obciąża się notą obciążeniową albo odsetkową, bez VAT, albo żąda się ich w wezwaniu do zapłaty i w pozwie.
05 Kto płaci koszty sądowe przy windykacji faktury?
Najpierw wierzyciel, który wnosi opłatę od pozwu. Jeśli wygra, sąd zasądza od dłużnika zwrot kosztów procesu, czyli opłaty, kosztów pełnomocnika i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 98 KPC). Koszty egzekucji komorniczej co do zasady także obciążają dłużnika.
Czytaj dalej
Policz odsetki od faktury i pobierz gotowe pismo do dłużnika
Kalkulator liczy odsetki według tabeli stop, a nota, wezwanie i uznanie długu wypełniają się kwotami z obliczenia. Bez zakładania konta.