Windykacja przedawnionego długu w granicach prawa

Wobec przedsiębiorcy pozew o przedawniony dług nie jest zakazany. Jeśli dłużnik nie podniesie zarzutu, sąd zasądzi kwotę. Wobec konsumenta pozew o dług, który jest wyraźnie przedawniony, zakończy się oddaleniem i obciąży wierzyciela kosztami. Komornik z kolei odmówi wszczęcia egzekucji, jeśli z tytułu wynika upływ terminu, a wierzyciel nie przedstawi dokumentu przerwania biegu.

Dłużnik, który zapłaci przedawniony dług, nie może potem żądać zwrotu. Wynika to z art. 411 pkt 3 KC: nie można żądać zwrotu świadczenia spełnionego na zaspokojenie roszczenia przedawnionego. Dotyczy to także zapłaty częściowej.

Dłużnik może też zrzec się zarzutu przedawnienia. Zrzeczenie złożone przed upływem terminu jest nieważne (art. 117 § 2 zdanie drugie KC), więc liczy się tylko oświadczenie złożone po przedawnieniu. Powinno być jasne i świadome. Samo uznanie przedawnionego długu albo prośba o raty nie musi oznaczać zrzeczenia się zarzutu, zwłaszcza u konsumenta, który nie wiedział, że dług jest przedawniony.

Najczystsze rozwiązanie to ugoda, w której dłużnik, poinformowany o przedawnieniu, zgadza się spłacić określoną kwotę, często niższą niż pełny dług, w ratach. Pomoże w tym wzór ugody dostępny w zbiorze wzory pism, a od kwoty ugody nie nalicza się już odsetek za okres przedawniony, chyba że strony tak ustalą.

Windykacja przedawnionego długu musi być prowadzona bez wprowadzania dłużnika w błąd. Nie wolno sugerować, że sąd czy komornik może przymusowo ściągnąć przedawniony dług, gdy wiadomo, że jest inaczej. Nie wolno pisać o „ostatecznym wezwaniu przed egzekucją” bez tytułu wykonawczego, podszywać się pod urzędy ani straszyć konsekwencjami, które nie istnieją.

Wobec konsumentów takie praktyki mogą zostać uznane za nieuczciwe praktyki rynkowe albo praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Za ich stosowanie grożą sankcje nakładane przez organ ochrony konkurencji i konsumentów. Wobec firm wprowadzanie w błąd również podważa wiarygodność wierzyciela i może zostać ocenione jako nadużycie prawa.

Zasady obowiązują także przy kontaktach: pisma i telefony w rozsądnych porach, bez nękania, bez informowania osób trzecich o długu bez podstawy prawnej.

Dobre pismo do dłużnika w sprawie przedawnionego długu zawiera tytuł długu, kwotę, informację, że termin przedawnienia upłynął i że dłużnik może odmówić zapłaty, oraz propozycję dobrowolnego rozliczenia, na przykład w ratach albo z częściowym umorzeniem. Taka treść chroni wierzyciela przed zarzutem wprowadzania w błąd, a mimo to często prowadzi do zapłaty, bo wielu przedsiębiorców chce uporządkować relacje z kontrahentem.

Jeśli odpowiedź dłużnika zawiera świadome zrzeczenie się zarzutu albo podpisaną ugodę, zachowaj je razem z dokumentami długu. Gdy dług nie jest jeszcze przedawniony, a termin się zbliża, lepszym ruchem jest przerwanie biegu, co opisujemy w tekście przerwanie biegu przedawnienia.

Większość przedawnionych długów to faktury, o których firma zapomniała. Rozwiązaniem jest stały przegląd zaległości: data wymagalności, data przedawnienia, ostatni kontakt i ostatnie zdarzenie przerywające bieg przy każdej pozycji. Kalkulator przedawnienia na stronie przedawnienie długu policzy datę końcową, a wszystkie terminy najprościej trzymać w jednej liście zaległości.